Ә. Нұрпейісовтің «Қан мен тер» романы кейіпкерлеріне орнатылған ескерткіш-белгі

Ескерткіштің орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Абай даңғылындағы гүлзарда.

Тарихи мәлімет: Әбдіжәміл Нұрпейісов Қазақстанның халық жазушысы, қазақ әдебиетіне зор үлес қосқан суреткерлердің бірі, қоғам қайреткері. 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы ардагері, талантты жазушы.

Жазушы өзінің әдебиеттегі алғашқы қадамын бірден сүйікті жанр романнан бастады. Ұлы Отан соғысынан жаңа оралған майдангер іштен тебіндеген албырт шабыты қолына қалам ұстатқанда, ақ қағазға алдымен қанды ұрыстан, өмір мен өлім айқасынан алған әсерлерін түсіреді. Майданнан қайтқан жас офицер Әбдіжәміл туған жерімен қаншама сағынып қауышса, оған деген махаббатын роман жанрының кең байтақ өрісінде шын жүректен жырлап шығуға соншама ынтыққандығын шығармашылығынан айқын аңғартады.

«Қан мен тер» трилогиясы ел, халық, оның әлеуметтік тағдыры туралы шығарма. Уақыты өзгергенімен, заманалық дәуірлігі өзгермейтін туынды екені хақ. Роман Арал теңізі жанында тіршілік еткен қазақ халқының революция кезіндегі тұрмыс салты, күн көрісі, орыс басқыншыларының зорлығы мен қорлығы бейнеленеді. Сонымен қатар, балық өндірісінің басшысы Федоровтың балықшыдары қиындыққа түсіріп қанауы бай мен кедей арасындағы тап күресі мен әйел теңсіздігін бізге айқын танытатындай. Ал ең басты кейіпкер орташа шаруадан шыққан Еламан образы арқылы Аралдағы барлық балықшылардың тағдырын танытып, бізге бір кейіпкер арқылы адамдар арасындағы алауыздық пен жауыздықтың өршіп, кедейдің ауыр тұрмысын көз алдымызға келтіргендей. Міне, осы кезде жазушы шеберлігі айқын танылады.

Ә.Нұрпейісовтің керемет туындысы әлемнің көп елдері таныған көрнекті шығармалардың бірі. Ел, халықтың әлеуметтік тағдырының дәл берілуіне, Арал теңізінің тағдыры арқау болды. Жазушы романда экология мәселесін көтере отырып, жазушының жаңа ізденісі деп айтуға болады.

Ескерткіштің сипаттамасы: Ә. Нұрпейісовтің «Қан мен тер» романы кейіпкерлеріне орнатылған ескерткіш-белгінің (биіктігі – 2 м.) кейіпкерлер бейнесі қоладан құйылған. Жарқын өмірге ұмтылған Еламан мен Қален, сұлу Ақбала, оның әкесі Сүйеу, артында Судырахмет жалқау, өсекшіл Қарақатын мен ит жетектеген Тәңірберген бейнеленген. Тұғыры тау шыңына ұқсас етіп қызғылт қалақтастармен әрленген, Ұзындығы 565 см, ені 300 см, биіктігі 162 см. Тұғырда трилогияның аты «Қан мен тер» деп жазылған.

Сәулетші және мүсінші: Е. Жауымбаев.