Мәншүк Мәметованың ескерткіш-мүсіні

Тарихи мәлімет

Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова — қазақ халқының қаһарман қызы, Ұлы Отан соғысының қатысушысы, Кеңес Одағының Батыры. Ол 1922 жылы дүниеге келген. Ата-анасынан ерте айырылған Мәншүк балалық және жастық шағын Алматы қаласында Әмина Мәметованың тәрбиесінде өткізді.

Ұлы Отан соғысы басталған кезде Мәншүк Алматы медицина институтында оқып жүрген еді. 1942 жылы ол өз еркімен Қызыл Армия қатарына алынып, майданға аттанды. 100-атқыштар бригадасының құрамында пулеметші болып қызмет еткен Мәншүк ұрыстарда ерекше батылдығымен, табандылығымен және жауынгерлік шеберлігімен көзге түсті.

1943 жылы қазанда Невель қаласы үшін болған кескілескен шайқаста Мәншүк Мәметова соңғы демі қалғанша пулеметтен оқ жаудырып, ерлікпен қаза тапты. 1944 жылғы 1 наурызда оған қаза тапқаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Мәншүк Мәметова — бұл жоғары атаққа ие болған алғашқы қазақ қыздарының бірі.

Ақтөбе жоғары медициналық колледжіне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 26 мамырдағы №302 қаулысымен Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметованың есімі берілді. Колледж қабырғасында батыр қыздың өмірі мен ерлігіне арналған музей жұмыс істейді.

Ескерткіштің сипаттамасы

Мәншүк Мәметованың ескерткіш-мүсіні 2020 жылы Ақтөбе қаласында, Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметова атындағы Ақтөбе жоғары медициналық колледжі аумағында орнатылды. Ескерткіш Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 75 жылдығына және колледждің 85 жылдығына орай ашылған.

Мүсін қоладан құйылған, ал тұғыры тұтас граниттен жасалған. Ескерткіштің табаны шаршы пішінді, көлемі — 3,67 метр, биіктігі — 0,15 метр. Тұғырының көлемі — 1,33 х 1,33 метр, биіктігі — 2,45 метр. Мүсіннің тұғырымен қоса есептегендегі жалпы биіктігі — 3,75 метр.

Композициялық шешімде Мәншүк Мәметованың қаһармандық бейнесі жинақы әрі салмақты түрде берілген. Қола мүсін батыр қыздың ерлік рухын, қайсар мінезін және Отан алдындағы адалдығын көркем түрде жеткізеді. Гранит тұғыр ескерткішке монументтік сипат беріп, оның мемориалдық маңызын күшейтеді.

Мәдени-тарихи маңызы

Мәншүк Мәметоваға арналған бұл ескерткіш — ХХ ғасырдағы Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі қазақ әйелдерінің ерлік дәстүрін айшықтайтын маңызды мемориалдық нысан. Ол тек бір батырдың бейнесін ғана емес, соғыс жылдарындағы халықтың рухани беріктігін, отансүйгіштік сезімін және әйелдердің майдандағы тарихи рөлін көрсетеді.

Ескерткіштің медициналық колледж аумағында орналасуы ерекше мәнге ие. Мәншүк соғысқа дейін медицина институтында оқыған, ал бүгін оның есімі медицина саласына маман даярлайтын оқу орнымен тығыз байланысты. Сондықтан бұл нысан білім, ерлік және адам өмірін қорғау идеяларын біріктіретін символдық кеңістік ретінде қабылданады.

Колледж жанындағы Мәншүк Мәметова музейі, ескерткіш пен аллея біртұтас патриоттық тәрбие ортасын қалыптастырады. Бұл орын студенттер мен қала қонақтарына батыр қыздың тағдырын танытып, жас ұрпаққа ерлік, жауапкершілік, отансүйгіштік және адамгершілік құндылықтарын дәріптейді.

Ескерткіштің ашылуы

Мәншүк Мәметованың ескерткіш-бюсті 2020 жылғы қазан айында Ақтөбе жоғары медициналық колледжі аумағында салтанатты түрде ашылды. Ашылу рәсімі Ұлы Жеңістің 75 жылдығына және колледждің 85 жылдығына орай ұйымдастырылды.

Салтанатты шараға Ақтөбе облысының әкімі Оңдасын Оразалин, колледж ардагерлері, оқытушылар мен студенттер қатысты. Іс-шара барысында Мәншүк Мәметованың ерлігі, оның есімін иеленген оқу орнының тарихы және жас ұрпақты патриоттық рухта тәрбиелеудің маңызы атап өтілді.

Неге бұл ескерткіш маңызды?

Бұл ескерткіш Мәншүк Мәметованың жеке ерлігін ғана емес, қазақ халқының соғыс жылдарындағы ортақ тағдырын да еске салады. Ол майдандағы батылдықтың, азаматтық жауапкершіліктің және Отанға адал қызмет етудің көркем белгісі болып табылады.

Мәншүк бейнесі — қазақ әйелдерінің қайсарлығы мен ерлігінің символы. Оның өмір жолы жас ұрпаққа қиын сәтте мойымау, ел алдындағы борышты сезіну және адамдық биіктікті сақтау идеясын жеткізеді.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ең алдымен мүсіннің жинақы әрі салмақты шешіміне назар аударған жөн. Қола материал батыр бейнесінің беріктігін, уақыт сынынан өтетін рухани қуатын білдіреді.

Гранит тұғыр ескерткішке салтанат пен тұрақтылық береді. Бұл — Мәншүк ерлігінің халық жадында мәңгі сақталатынын білдіретін көркем белгі.

Ескерткіштің колледж аумағында орналасуы да маңызды. Бұл жер тек мемориалдық кеңістік емес, сонымен қатар күн сайын білім алушыларға ерлік пен жауапкершілік туралы ой салатын тәрбиелік орта.

Білесіз бе?

Мәншүк Мәметованың шын есімі — Мәнсия. Халық арасында ол еркелетіп айтылған Мәншүк есімімен кеңінен танылды.

Мәншүк Мәметова Невель қаласы үшін болған шайқаста ерлікпен қаза тапты. Оның есімі Қазақстанда ғана емес, соғыс тарихында да қаһармандықтың символына айналды.

Ақтөбе жоғары медициналық колледжі жанында Мәншүк Мәметоваға арналған музей жұмыс істейді. Музей студенттерге патриоттық, мәдени және эстетикалық тәрбие беруге бағытталған.

Толығырақ оқу: