312-атқыштар дивизиясы мен 101-атқыштар бригадасының құрметіне қойылған «Зеңбірек» ескерткіш-белгісі

Тарихи мәлімет

«Зеңбірек» ескерткіш-белгісі Ақтөбе қаласында жасақталған 312-атқыштар дивизиясы мен 101-атқыштар бригадасының құрметіне орнатылған. Бұл әскери құрамалар Ұлы Отан соғысы жылдарында ел қорғау жолында маңызды рөл атқарды.312-атқыштар дивизиясы Ақтөбе жерінде құрылып, оның құрамында өңірден шыққан жауынгерлермен қатар түрлі ұлт өкілдері болды. Дивизияны командир А. Ф. Наумов басқарған. Ал 101-атқыштар бригадасының жауынгерлік әзірлігі де Ақтөбе қаласымен тығыз байланысты. 1942 жылы бригаданың жас құрамы әскери дайындықтан өтіп, майданға аттануға әзірленді.

Бұл ескерткіш Ақтөбе өңірінің Ұлы Отан соғысы жылдарындағы әскери тарихын, жергілікті тұрғындардың майданға қосқан үлесін және соғыс уақытындағы патриоттық рухты еске салатын маңызды мемориалдық нысан болып табылады.

Ескерткіштің сипаттамасы 

Ескерткіш өзіндік сәулеттік композиция түрінде жасалған. Оның негізгі бөлігі сұр мәрмәрмен қапталған тұғырдан, қызыл кірпіштен қаланған қабырға бөлігінен және ЗИС-3 маркалы оқу зеңбірегінен тұрады.Қызыл кірпіш қабырға Кремль қабырғасы мен жауынгерлік туды еске түсіретін символдық шешімде орындалған. Тұғырдың үстіне ұзындығы шамамен 7 метр болатын ЗИС-3 оқу зеңбірегі орналастырылған. Тұғырдың өлшемі — 6,24 х 2,64 х 1,1 м, қабырға өлшемі — 9 х 4 х 0,64 м. Қабырғаның екі жағында мемориалдық тақталар орнатылған.

Композициядағы мәрмәр тұғыр, кірпіш қабырға және зеңбірек бейнесі Ұлы Отан соғысы жылдарындағы әскери дайындықты, майданға аттанған жауынгерлердің ерлігін және халықтың Жеңіске қосқан үлесін көрнекі түрде бейнелейді.

Ескерткіштің ашылуыЕскерткіш-белгі 1985 жылы орнатылған. Бұл кезең Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 40 жылдығымен тұспа-тұс келді. Нысан Ақтөбе қаласында жасақталған әскери құрамалардың ерлік жолын ұлықтау және соғыс жылдарындағы тарихи жадты сақтау мақсатында қойылды.

Неге бұл ескерткіш маңызды?
Бұл ескерткіш Ақтөбе қаласының әскери-тарихи жадында ерекше орын алады. Ол бір ғана әскери техниканы көрсету үшін емес, соғыс жылдарындағы тұтас бір буынның ерлігі мен жанқиярлығын еске салу үшін орнатылған.

312-атқыштар дивизиясы мен 101-атқыштар бригадасының тарихы Ақтөбе өңірінің майданмен байланысын, жергілікті тұрғындардың Отан қорғауға қосқан үлесін және әскери жасақтау жұмыстарының маңызын көрсетеді. Сондықтан «Зеңбірек» ескерткіш-белгісі жас ұрпаққа патриоттық тәрбие беретін, тарихи сабақтастықты сақтайтын және соғыс құрбандарына тағзым етуге шақыратын маңызды мәдени нысан болып саналады.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады? 

Ескерткішке қарағанда ең алдымен зеңбіректің орталық орынға қойылғанын байқауға болады. Бұл — майдан даласын, әскери дайындықты және жауынгерлік рухты білдіретін негізгі символ.

Қызыл кірпіштен қаланған қабырға әскери бекініс пен жауынгерлік туды еске түсіреді. Ал сұр мәрмәр тұғыр композицияға салтанатты әрі мемориалдық сипат береді. Екі жағындағы мемориалдық тақталар бұл нысанның тек көркемдік белгі емес, нақты тарихи оқиғалар мен әскери құрамалардың құрметіне арналған ескерткіш екенін айқындайды.

Білесіз бе?

Бұл ескерткіш жай ғана мүсіндік композиция емес. Оның ортасында Ұлы Отан соғысы кезеңімен байланысты әскери техника үлгісі — ЗИС-3 оқу зеңбірегі орналасқан.Зеңбірек бейнесі Ақтөбеде жасақталған әскери құрамалардың майданға дайындалу тарихын еске түсіреді. Бүгінде бұл орын Отан қорғаушылар күні мен Жеңіс күні қарсаңында гүл қою, тағзым ету және патриоттық іс-шаралар өткізілетін маңызды мемориалдық кеңістіктердің бірі болып табылады.

Негізгі дереккөз:

1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Қосымша дереккөздер:

1. Ақтөбе облысы әкімдігінің ресми сайты. «Ерлікке тағзым күні» гүл қою рәсімі туралы материал
2. «Ақтөбе» газеті. «Ерлікке тағзым еткен күн»