Батырлар Аллеясы ескерткіш-кешені

Тарихи мәлімет: «Батырлар Аллеясы» ескерткіш-кешені Ұлы Отан соғысы жылдарында ерлік көрсеткен ақтөбелік жауынгерлердің рухына тағзым ету мақсатында орнатылған.

Ұлы Отан соғысы — ХХ ғасырдағы ең қасіретті әрі адамзат тағдырына зор ықпал еткен тарихи оқиғалардың бірі. 1941–1945 жылдары майдан даласында миллиондаған адам қаза тауып, көптеген халықтар ауыр сынақтан өтті. Кеңес халқы Жеңіске жету жолында 1418 күн мен түнді бастан өткерді.

Қазақстаннан майданға 1 миллион 366 мыңнан астам адам аттанды. Олардың қатарында ақтөбелік жауынгерлер де барлық майдандарда ерлікпен шайқасты. 1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысына Ақтөбе өңірінен 122 423 адам аттанып, олардың 39 503-і майдан даласында қаза тапты. Жауынгер-жерлестеріміздің 35-і Кеңес Одағының Батыры атанып, 9-ы Даңқ орденінің толық иегері болды.

Ескерткіштің ашылуы: «Батырлар Аллеясы» ескерткіш-кешені 2010 жылғы 23 қыркүйекте Ұлы Жеңістің 65 жылдығына орай салтанатты түрде ашылды.

Кешен Ақтөбе қаласының басты көшелерінің бірі — Әлия Молдағұлова даңғылы бойында орналасқан. Бұл жердің таңдалуы да терең мағынаға ие: даңғыл Кеңес Одағының Батыры, қазақтың қаһарман қызы Әлия Молдағұлованың есімімен аталады. Сондықтан бұл кеңістік Ақтөбе өңірінің ерлік дәстүрін, майдангерлер рухын және ұрпақтар сабақтастығын бір арнаға тоғыстырады.

Ескерткіштің сипаттамасы: Ескерткіш-кешеннің кіреберісінде екі биік стелла орналасқан. Кешен аумағында Ұлы Отан соғысы жылдарында ерлігімен танылған ақтөбелік батырларға арналған қызыл граниттен жасалған стеллалар қойылған.

Әрбір стеллада жауынгерлердің қоладан әзірленген барельефті бейнесі мен есімі жазылған. Барельефтер батырлардың тұлғалық бейнесін көркем түрде жеткізіп, олардың ерлік жолын есте сақтауға мүмкіндік береді.

Кешеннің жалпы аумағы шамамен 6 мың шаршы метрді құрайды. Кеңістіктік шешімі, стеллалардың қарама-қарсы орналасуы және салтанатты композициялық құрылымы келушіні еске алу, тағзым ету және ойлану кеңістігіне енгізеді.

Стелладағы барельеф мүсіншілері: Ж. Кенбай, М. Ғабдрахманов, А. Құбай, Қ. Қобланов, Ж. Есенғұлов.

Кешеннің сәулетшісі: Б. Егінбаев.

Мәдени-тарихи маңызы: «Батырлар Аллеясы» ескерткіш-кешені — Ақтөбе қаласының әскери-патриоттық және мемориалдық кеңістігіндегі маңызды нысандардың бірі. Ол Ұлы Отан соғысы жылдарында майданға аттанған ақтөбеліктердің ерлігін, жанқиярлығын және Отан алдындағы борышын ұлықтайды.

Бұл кешен тек әскери ерлікті еске түсіретін орын ғана емес, сонымен қатар жас ұрпаққа патриотизм, азаматтық жауапкершілік, батылдық және бейбіт өмірдің қадірін түсіндіретін тарихи-танымдық кеңістік болып табылады.

Кешенде өткізілетін еске алу шаралары, тағзым рәсімдері және патриоттық сабақтар қала тұрғындары мен жастардың тарихи жадын нығайтып, соғыс жылдарындағы ерлік пен адамгершілік құндылықтарын терең түсінуге ықпал етеді.

Неге бұл ескерткіш маңызды?

Бұл ескерткіш-кешен Ақтөбе өңірінің Ұлы Жеңіске қосқан үлесін көрнекі түрде көрсетеді. Әрбір стелла — бір адамның ғана емес, тұтас бір ұрпақтың ерлігі мен тағдырының белгісі.

«Батырлар Аллеясы» майданда қаза тапқан және ерлігімен ел есінде қалған жауынгерлердің есімін ұмыттырмайды. Ол қала кеңістігінде тарихи жадты сақтап, келушілерді бейбіт өмірдің құнын сезінуге шақырады.

Бұл жерге келген адам тарихтың құрғақ дерек емес, нақты адамдардың өмірі, таңдауы, ерлігі және құрбандығы екенін түсінеді.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Кешенге кіреберістегі екі биік стеллаға назар аударыңыз. Олар аллеяның салтанатты басталуын білдіріп, келушіні еске алу кеңістігіне енгізеді.

Қызыл граниттен жасалған стеллалар беріктік пен мәңгілік жадты символдайды. Әр стеллада орналасқан қола барельефтер батырлардың бейнесін жеке тұлға ретінде көрсетіп, олардың ерлігін көрерменге жақындата түседі.

Кешеннің кең аумаққа орналасуы оның мемориалдық салмағын арттырады. Бұл жерде әрбір есім, әрбір бейне және әрбір тас — Ақтөбе өңірінің майдандағы ерлігінің үнсіз куәгері.

Білесіз бе?

Ұлы Отан соғысына Ақтөбе өңірінен 122 мыңнан астам адам аттанған.

Ақтөбелік жауынгерлердің 35-і Кеңес Одағының Батыры атанды.

9 ақтөбелік жауынгер Даңқ орденінің толық иегері болды.

«Батырлар Аллеясы» ескерткіш-кешені 2010 жылы Ұлы Жеңістің 65 жылдығына орай ашылды.

Кешеннің жалпы аумағы шамамен 6 мың шаршы метрді құрайды.

Толығырақ оқу:

1. Әділет. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі.
2. Ақтөбе газеті. Ерлік ескерткіштері.
3. Ақтөбе газеті. Батырлар аллеясы.