1986-1990 жылдары Чернобыль АЭС-сы апатын залалсыздандыруға қатысқан ақтөбеліктерге арналған ескерткіш-белгі

Тарихи мәлімет

1986 жылғы 26 сәуірде Чернобыль атом электр стансасында адамзат тарихындағы ең ірі техногендік апаттардың бірі болды. Апаттың салдарын жою жұмыстарына Кеңес Одағының әр өңірінен мыңдаған адам тартылды. Олардың қатарында Ақтөбе облысынан барған азаматтар да болды.

1986–1990 жылдары Чернобыль АЭС-ындағы апатты залалсыздандыруға қатысқан ақтөбеліктер радиациялық қауіптің ортасында еңбек етіп, адам өмірін, табиғатты және болашақ ұрпақтың қауіпсіздігін қорғауға үлес қосты. Бұл ескерткіш сол азаматтардың ерлігіне, азаматтық жауапкершілігіне және жанқиярлық еңбегіне тағзым ретінде орнатылған.

Ескерткіштің сипаттамасы

Ескерткіш үш негізгі бөліктен тұрады: стилобат, тұғыр және адамның екі алақанының ортасында орналасқан атом бейнесі түріндегі ескерткіш-белгі. Композицияның жалпы биіктігі — 2,4 метр.

Адам алақандарының ортасындағы атом бейнесі ғылым мен техниканың қуатын ғана емес, сол қуаттың адамзат алдындағы жауапкершілікпен қатар жүретінін білдіреді. Тұғырда: «1986–1990 ж.ж. Чернобыль АЭС-ы апатын залалсыздандыруға қатысқан ақтөбеліктерге тағзым етеміз!» деген мәтін жазылған.

Ескерткіштің ашылуы

Ескерткіш-белгі 2011 жылы 30 тамызда Ақтөбе қаласындағы Бейбітшілік даңғылы бойындағы гүлзарда салтанатты түрде ашылды. Оның орнатылуы Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығы және Чернобыль атом электр стансасы апатын залалсыздандырудың 25 жылдығымен тұспа-тұс келді.

Бұл рәсім Чернобыль апатының зардабын жоюға қатысқан ақтөбеліктерді құрметтеу, қаза болғандарды еске алу және аман оралған ардагерлерге тағзым ету мақсатында ұйымдастырылды.

Неге бұл ескерткіш маңызды?

Бұл ескерткіш тек Чернобыль апатын залалсыздандыруға қатысушыларды еске алу орны ғана емес, сонымен қатар адамзаттың бейбіт атом алдындағы жауапкершілігін еске салатын символдық нысан.

Ол жас ұрпаққа қауіпті жағдайда ел игілігі үшін қызмет ету, азаматтық борышқа адал болу және қоғам алдындағы жауапкершілікті сезіну құндылықтарын жеткізеді. Ақтөбе қаласының мемориалдық кеңістігінде бұл белгі адамгершілік, ерлік және тарихи жад ұғымдарын біріктіретін маңызды орын болып саналады.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ең алдымен, адамның екі алақаны мен олардың ортасындағы атом бейнесіне назар аударған жөн. Бұл шешім өте ықшам әрі мағыналы: алақан — қорғау мен жауапкершіліктің, ал атом — ғылым, қауіп және адамзат тағдырының символы.

Композицияда артық деталь жоқ. Сондықтан көрерменнің назары бірден негізгі ойға — техногендік апаттың салдарын жоюға қатысқан адамдардың ерлігі мен адамзаттың табиғат алдындағы жауапкершілігіне бағытталады.

Білесіз бе?

2010 жылы Ақтөбе қаласында Чернобыль апатының салдарын жоюға қатысқан ақтөбеліктерге арналған ескерткіш-белгі жобасына байқау өткізілген. Арнайы комиссия бірнеше жобаны қарап, мүсінші Жеңіс Жұбанқосов ұсынған композициялық шешімді таңдаған.

Ескерткіш авторы атомды адамның алақанына орналастыру арқылы бір ғана көркем бейнеге бірнеше мағына сыйғызған: қауіп, қорғау, жауапкершілік және тағзым.

Толығырақ оқу

1. Adilet.kz — Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі
2. ҚазАқпарат — Ақтөбеде Чернобыль апатын жоюшыларға ескерткіш ашылды
3. Ақтөбе газеті — ескерткіш жобасына қатысты мәлімет