Интернационалист жауынгерлер ескерткіш-белгісі

Тарихи мәлімет: Интернационалист жауынгерлерге арналған бұл ескерткіш Ауған соғысына қатысқан және жат жерде қаза тапқан жауынгерлердің рухына тағзым ету мақсатында орнатылған.

1979 жылғы 25 желтоқсанда Кеңес Одағы әскерлері Ауғанстан аумағына кіріп, соғыс қимылдары 1989 жылғы 15 ақпанға дейін жалғасты. Бұл соғыс 2238 күнге созылып, бұрынғы Кеңес Одағы құрамындағы көптеген отбасының тағдырына ауыр із қалдырды.

Ауған соғысына Қазақстаннан 22 мыңнан астам азамат қатысқан. Тарихи деректер бойынша 924 қазақстандық жауынгер қаза тауып, 1015 жауынгер мүгедек болып оралды, 21 адам хабарсыз кетті. Ақтөбелік жауынгерлер де бұл соғысқа қатысып, олардың бірқатары елге оралмай қалды. ҚазАқпарат дерегінде Ақтөбедегі бұл ескерткіштің Ауған соғысында қаза тапқан 26 ақтөбелік жауынгер мен хабарсыз кеткен бір жерлесіміздің рухына арналғаны атап өтіледі.

Ескерткіштің сипаттамасы: Ескерткіш-белгі ұшар басында бесжұлдыз бейнесі бар, ортасынан қақ жарылған құлпытас пішінінде жасалған. Құлпытастың үстіңгі бөлігінде бесжұлдызды шеңбер орналасқан. Екіге бөлінген құлпытастың төменгі бөлігінде қоладан құйылған гүл бейнесі берілген.

Стилобаттың алдыңғы жағында орыс тілінде «Вечная память погибшим воинам-интернационалистам» деген жазу орналасқан. Бұл мәтін ескерткіштің негізгі мемориалдық мағынасын айқындайды.

Мүсінші: Ж. Кенбай.

Мәдени-тарихи маңызы: Интернационалист жауынгерлерге арналған ескерткіш-обелиск — Ақтөбе қаласының әскери-тарихи жадын сақтайтын маңызды мемориалдық нысандардың бірі. Ол Ауған соғысына қатысқан азаматтардың тағдырын, олардың ел алдындағы борышын және соғыстың адам өміріне салған ауыр зардабын еске салады.

Ескерткіштің көркемдік шешімінде қақ жарылған құлпытас бейнесі ерекше мәнге ие. Бұл композиция соғыстың адам тағдырын үзіп, отбасыларды қайғыға бөлегенін символдық түрде көрсетеді. Ал қоладан құйылған гүл бейнесі — құрбан болған жауынгерлерге тағзымның, мәңгілік естеліктің және бейбіт өмірге деген үміттің белгісі.

Бұл нысан тек әскери оқиғаны еске түсіретін белгі ғана емес, сонымен қатар жас ұрпаққа бейбітшіліктің қадірін ұғындыратын, соғыстың қайғылы сабақтарын түсіндіретін тәрбиелік маңызы бар орын болып табылады.

Неге бұл ескерткіш маңызды?

Бұл ескерткіш Ауған соғысының тарихын жергілікті жадымен байланыстырады. Ақтөбеден аттанған жауынгерлердің тағдыры арқылы қала тұрғындары үлкен тарихи оқиғаның адам өміріндегі нақты салдарын сезінеді.

Монумент интернационалист жауынгерлердің ерлігін ғана емес, сонымен бірге соғыстың ауыр шындығын да еске салады. Сондықтан ол батырлыққа құрметпен қатар, бейбітшілік пен адам өмірінің құндылығын түсіндіретін символдық орын ретінде маңызды.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ең алдымен ортасынан қақ жарылған құлпытас пішініне назар аударған жөн. Бұл көркемдік шешім соғыстың үзіп кеткен тағдырларын, аяқталмай қалған өмірлерді және жақындарынан айырылған отбасылардың қайғысын білдіреді.

Бесжұлдыз бейнесі кеңестік әскери дәуірдің символикасын көрсетеді. Ал қоладан жасалған гүл бейнесі қаза тапқан жауынгерлерге арналған мәңгілік тағзымның белгісі ретінде қабылданады.

Ескерткіштің қаланың орталық қиылыстарының бірінде орналасуы оның қоғамдық маңызын күшейтеді: бұл жер жыл сайын еске алу шаралары өтетін, ардагерлер мен тұрғындар жиналатын тарихи-мәдени кеңістікке айналған.

Білесіз бе?

Ауған соғысы 1979 жылғы 25 желтоқсаннан 1989 жылғы 15 ақпанға дейін созылды.

Соғыс 2238 күнге жалғасты.

Қазақстаннан Ауған соғысына 22 мыңнан астам азамат қатысты.

924 қазақстандық жауынгер қаза тауып, 21 адам хабарсыз кетті.

Ақтөбедегі ескерткіш Ауған соғысында қаза тапқан 26 ақтөбелік жауынгер мен хабарсыз кеткен бір жерлесіміздің рухына арналған.

Толығырақ оқу:

1. Әділет. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі.
2. ҚазАқпарат. Ақтөбелік интернационалист жауынгерлер Ауғанстаннан әскердің шығарылғанына 22 жыл толуын атап өтті.
3. Қазақстан тарихы порталы. Ауған соғысы суретші көзімен.
4. Gov.kz. Ауған соғысы – Кеңес дәуірінің ең ауыр кезеңдерінің бірі.