Т. Ахтанов пен Қ. Шаңғытбаев ескерткіші

Тарихи мәлімет

Тахауи Ахтанов — қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, жазушы, драматург, Қазақстанның Халық жазушысы. Ол 1923 жылы Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Шетырғыз ауылында дүниеге келген. Қаламгердің шығармалары қазақ прозасы мен драматургиясының дамуына елеулі үлес қосты.

Қуандық Шаңғытбаев — ақын, драматург, аудармашы, Қазақстанның Халық жазушысы. Ол 1925 жылы Ақтөбе облысының бұрынғы Қарабұтақ ауданында дүниеге келген. Оның поэзиясы сыршылдығымен, тіл көркемдігімен және ұлттық рухани дүниені нәзік жеткізуімен ерекшеленеді.

Тахауи Ахтанов пен Қуандық Шаңғытбаев — туған жері Ақтөбе өңірімен тығыз байланысты, қазақ әдебиетінде өзіндік биік орны бар қаламгерлер. Олардың шығармашылық достығы мен әдеби ортадағы рухани байланысы осы біртұтас ескерткіштің идеялық негізіне айналған.

Ескерткіштің сипаттамасы

Ескерткіште Тахауи Ахтанов пен Қуандық Шаңғытбаев бір композициялық шешімде бейнеленген. Қолына кітап алып отырған Тахауи Ахтановтың жанында қаламдас досы Қуандық Шаңғытбаев тұрған күйде сомдалған.

Ескерткіш қоладан құйылған. Тұғырдың биіктігі — 3 метр, ал мүсіннің биіктігі — 3,2 метр. Композиция екі тұлғаның әдебиеттегі серіктігін, рухани жақындығын және қазақ сөз өнеріне қосқан ортақ үлесін көркем түрде көрсетеді.

Қолындағы кітап — білімнің, әдеби мұраның және жазушы еңбегінің символы. Екі қаламгердің қатар бейнеленуі олардың шығармашылық үндестігін және Ақтөбе топырағынан шыққан әдеби дәстүрдің сабақтастығын айқындайды.

Ескерткіштің ашылуы

Ескерткіш 2013 жылғы 30 желтоқсанда Ақтөбе қаласында салтанатты түрде ашылды. Ашылу рәсімі Тахауи Ахтановтың 90 жылдық мерейтойы аясындағы мәдени іс-шаралардың жалғасы ретінде ұйымдастырылды.

Салтанатты шараға қала әкімдігі өкілдері, зиялы қауым, жазушы мен ақынның туыстары, студент жастар және қала тұрғындары қатысты. Бұл күн Ақтөбе қаласының әдеби-мәдени өміріндегі есте қаларлық оқиғалардың бірі болды.

Ескерткіштің тарихи-мәдени маңызы

Бұл ескерткіш қазақ әдебиетінің екі көрнекті тұлғасына көрсетілген құрмет қана емес, сонымен қатар Ақтөбе өңірінің әдеби мұрасын кеңістікте танытатын маңызды мәдени белгі болып табылады.

Тахауи Ахтанов пен Қуандық Шаңғытбаевтың бір ескерткіште бейнеленуі әдебиеттегі достық, рухани сабақтастық және ұлттық сөз өнеріне адалдық идеясын айқындайды. Ескерткіш қала тұрғындары мен қонақтарына қазақ әдебиетінің терең тамырын, көркем сөздің қоғамдық сананы қалыптастырудағы рөлін еске салады.

Бұл нысан жастарды әдебиетке, кітап оқуға, туған жерден шыққан тұлғаларды құрметтеуге үндейтін тағылымдық орын ретінде де маңызды.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ескерткішке назар аударғанда ең алдымен екі қаламгердің бір-біріне жақын орналасуы көзге түседі. Бұл шешім олардың өмірдегі достығын ғана емес, әдебиеттегі рухани серіктігін де білдіреді.

Тахауи Ахтановтың қолындағы кітап оның жазушылық болмысын, драматургиялық және прозалық мұрасын меңзейді. Қуандық Шаңғытбаевтың жанында тұруы ақындық үннің, лирикалық сезімнің және әдеби сұхбаттың символы ретінде қабылданады.

Композиция көрерменді асықпай қарауға, екі тұлғаның шығармашылық әлемін ой елегінен өткізуге шақырады. Қысқасы, бұл жерде қола да сөйлейді — тек құлақпен емес, жүрекпен тыңдау керек.

Білесіз бе?

2013 жылы Ақтөбе облысында Тахауи Ахтановтың 90 жылдық мерейтойы республикалық деңгейде аталып өтті. Осы мерейтой аясында театр фестивальдері, әдеби кездесулер және мәдени шаралар ұйымдастырылды.

Қуандық Шаңғытбаев Тахауи Ахтановтың қаламдас досы ғана емес, қазақ әдебиетіндегі көрнекті ақын, аудармашы және драматург ретінде де кеңінен танылды. Оның шығармалары поэзия, драма, ән мәтіндері және көркем аударма салаларын қамтиды.

Ескерткіштің драма театры жанында орналасуы да кездейсоқ емес: Тахауи Ахтанов қазақ драматургиясына зор үлес қосқан қаламгер, ал Қуандық Шаңғытбаевтың шығармашылық мұрасы сахна өнерімен де тығыз байланысты.

Толығырақ оқу

1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі
2. ҚазАқпарат. Ақтөбеде қазақ әдебиетінің классиктері Т. Ахтанов пен Қ. Шаңғытбаевқа арналған ескерткіш ашылды
3. «Ақтөбе» газеті. «Үлкен жақсылықтардың басы болғай!»
4. Әдебиет порталы. Тахауи Ахтанов туралы мәлімет
5. Әдебиет порталы. Қуандық Шаңғытбаев туралы мәлімет