Ұ. Құлымбетов ескерткіш-мүсіні

Тарихи мәлімет: Ұзақбай Желдірбайұлы Құлымбетов — ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері. Ол 1891 жылы Ақтөбе өңіріндегі Ырғыз уезі аумағында дүниеге келген. Қарапайым ауыл мұғалімінен бастап, Қазақ АКСР және Қазақ КСР Орталық Атқару Комитетінің төрағасы деңгейіне дейін көтерілген тарихи тұлға. Оның қызметі Қазақстандағы мемлекеттік басқару жүйесінің қалыптасуымен, білім беру ісін дамытуымен, ұлттық кадрларды даярлау және елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосуымен тығыз байланысты. 1937 жылы саяси қуғын-сүргінге ұшырап, 1938 жылы жазықсыз атылды. Кейіннен ақталып, есімі ел тарихындағы мемлекетшіл тұлғалардың қатарында қайта жаңғырды.

Ескерткіштің сипаттамасы: Ескерткіш-мүсін Ұзақбай Құлымбетовтің бюст түріндегі қола бейнесінен және гранит тұғырдан тұрады. Бюсттің биіктігі — 80,7 см. Тұғыр күрті гранитінен қашалып жасалған, биіктігі — 1,8 м, ені — 60 см. Композицияда қайраткердің сабырлы, ойлы әрі салмақты тұлғалық бейнесі берілген. Ескерткіштің мектеп аумағында орналасуы оның ағартушылық қызметімен және жас ұрпаққа тарихи тұлғаларды таныту идеясымен үйлеседі.

Ескерткіштің ашылуы

Ұзақбай Құлымбетовке арналған ескерткіш-мүсін 2017 жылдың желтоқсанында Ақтөбе қаласындағы №64 мектеп аумағында салтанатты түрде ашылды. Ашылу рәсіміне облыс және қала басшылығы, қоғам қайраткерлерінің ұрпақтары, тарихшылар, зиялы қауым өкілдері мен қала тұрғындары қатысты. Ескерткішті Ұзақбай Құлымбетовтің ұрпақтары мен жерлестері қолдап орнатқан. Бұл шара «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясындағы тарихи тұлғаларды ұлықтау және саяси қуғын-сүргін құрбандарын есте сақтау бағытындағы маңызды мәдени оқиғалардың бірі болды.

Неге бұл ескерткіш маңызды? 

Бұл ескерткіш қазақ қоғамының күрделі тарихи кезеңінде мемлекет ісіне араласқан, білім мен басқару саласында еңбек еткен тұлғаның есімін жаңғыртады. Ұзақбай Құлымбетов тағдыры ХХ ғасырдағы қазақ зиялыларының ауыр жолын, елге қызмет ету мен тарихи әділеттіліктің маңызын еске салады. Ескерткіштің мектеп аумағында орналасуы жас ұрпақты отаншылдыққа, білімге, ел тарихын құрметтеуге тәрбиелеуге бағытталған.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ең алдымен бюсттегі сабырлы әрі жинақы бейнеге назар аударуға болады. Мүсінші қайраткердің сыртқы келбетін ғана емес, оның мінезіндегі табандылықты, жауапкершілікті және ішкі салмақты көрсетуге ұмтылған. Қола бюст пен гранит тұғырдың үйлесімі тұлғаның тарихи беделін, ал мектеп кеңістігіндегі орналасуы білім мен тарихи жад сабақтастығын білдіреді.

Білесіз бе? 

Ұзақбай Құлымбетовтің есімі Ақтөбе қаласындағы №64 мектепке берілген. Сонымен қатар Ақтөбеде оның атымен көше де аталады. Ескерткіштің мектеп аумағында орналасуы кездейсоқ емес: Құлымбетов еңбек жолын мұғалімдік қызметтен бастаған, сондықтан оның бейнесі білім кеңістігінде ерекше мәнге ие.

Толығырақ оқу:

1. Әділет. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі
2. Kazinform. Ақтөбеде Ұзақбай Құлымбетовке ескерткіш ашылды
3. Tengrinews. Ақтөбеде Ұзакбай Кұлымбетовке арналған бюст ашылды
4. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты. «Ұзақбай Құлымбетов. Материалдар мен құжаттар жинағы»
5. Ұзақбай Құлымбетов атындағы №64 мектептің ресми сайты