Кеңес Одағының Батыры Р. Кутуевтің рельефті ескерткіш-белгісі

Тарихи мәлімет: Рауф Ибрагимұлы Кутуев — Ұлы Отан соғысына қатысқан жауынгер, Кеңес Одағының Батыры. Ол 1925 жылы 6 мамырда Самара қаласында дүниеге келген. 1930 жылы ата-анасымен бірге Ақтөбе қаласына көшіп келіп, балалық және жастық шағы осы қалада өтті.

Ақтөбеде жеті сыныптық білім алғаннан кейін, 1942 жылдың басында №692 қорғаныс зауытына слесарь мамандығы бойынша оқуға түседі. 1943 жылдың қаңтарында Қызыл Әскер қатарына шақырылып, сол жылдың тамыз айынан бастап Ұлы Отан соғысы майдандарына қатысады.

1944 жылы кіші лейтенанттар курсын аяқтап, 2-Украин майданы құрамындағы 99-атқыштар дивизиясының 1-атқыштар полкінде взвод командирі болды. 1944 жылғы 5 желтоқсанда Венгрия аумағындағы Эрчи қаласы маңында Дунай өзенінен өту кезінде ерекше ерлік көрсетті. Оның взводы өзеннен өтіп, оң жағалаудағы маңызды плацдармды алуға және ұстап тұруға қатысты. Рауф Кутуев шайқас кезінде жараланса да, ұрысты жалғастырып, қарсы шабуылдардың бірін тойтару кезінде қаза тапты.

1945 жылғы 24 наурызда Рауф Ибрагимұлы Кутуевке Дунайдан өту және плацдармды ұстап қалу кезіндегі ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағы қайтыс болғаннан кейін берілді.

Ескерткіштің сипаттамасы: Рауф Кутуевке арналған рельефті ескерткіш-белгі күрделі сәулеттік-мемориалдық композиция түрінде жасалған. Нысан қызыл және сұр түсті гранит блоктардан құралған стилобаттан, тікбұрышты пирамида тәрізді обелиск бөлігінен және мемориалдық тақталардан тұрады.

Ескерткіштің сыртқы бетінде гранит тақталар орнатылған. Онда Р. И. Кутуевтің есімі, Кеңес Одағының Батыры атағы оған қайтыс болғаннан кейін берілгені туралы мәлімет және Ұлы Отан соғысында қаза тапқан зауыт қызметкерлерінің тізімі жазылған. Осы арқылы ескерткіш бір ғана батырға емес, соғыс жылдарында майданға аттанып, ел үшін жанын қиған еңбек ұжымы өкілдеріне де арналған ортақ мемориалдық белгіге айналған.

Композициядағы қатаң геометриялық пішіндер, гранит материалы және мемориалдық жазулар соғыс жылдарындағы ауыр кезеңді, жауынгерлік тәртіпті, қайсарлық пен тарихи жадтың беріктігін бейнелейді.

Ескерткіштің ашылуы

Ескерткіш 1974 жылы Рауф Кутуев еңбек еткен зауыт жұмысшыларының бастамасымен және жиналған қаражатымен орнатылған. Бұл шешім майданға аттанған зауыт қызметкерлерінің ерлігін есте қалдыру және жас ұрпаққа олардың өмір жолын үлгі ету мақсатында қабылданды. Ескерткіштің 1974 жылы орнатылуы Ақтөбе қаласындағы әскери-патриоттық мемориалдық кеңістіктің қалыптасуындағы маңызды кезеңдердің бірі болды.

Неге бұл ескерткіш маңызды?

Бұл ескерткіш Ақтөбе қаласының әскери және еңбек тарихын бір кеңістікте тоғыстыратын маңызды мемориалдық нысан болып табылады. Рауф Кутуевтің өмір жолы — тылдағы жас жұмысшыдан майдандағы взвод командиріне дейін көтерілген ұрпақтың тағдырын көрсетеді.

Ескерткіш Ұлы Отан соғысы жылдарында Ақтөбе кәсіпорындарында еңбек еткен және майданға аттанған азаматтардың ерлігін ұмытпауға шақырады. Ол тек батырдың жеке ерлігін ғана емес, сонымен қатар қала халқының соғыс жылдарындағы ортақ жауапкершілігін, еңбек пен майданның бірлігін бейнелейді.

Жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші ретінде бұл нысан Ақтөбе қаласының тарихи жадын сақтауға, жас ұрпаққа отансүйгіштік тәрбие беруге және соғыс құрбандарына құрмет көрсетуге қызмет етеді.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ескерткішке қарағанда ең алдымен оның қатаң әрі жинақы композициясына назар аударуға болады. Қызыл және сұр граниттің үйлесімі мемориалдық салтанатты күшейтіп, ескерткішке байсалды әрі салмақты сипат береді.

Гранит тақталардағы жазулар Рауф Кутуевтің ерлігін ғана емес, соғыс жылдарында қаза тапқан зауыт қызметкерлерінің есімдерін де сақтап тұр. Бұл — ескерткіштің маңызды ерекшелігі. Ол жеке батырдың бейнесін ұжымдық тарихи жадпен байланыстырады.

Обелиск пішіні жоғарыға ұмтылған рухты, ал берік гранит материалы ерлік пен естеліктің мәңгілік мәнін білдіреді.

Білесіз бе?

Рауф Кутуев Ақтөбеге бала кезінде көшіп келгенімен, оның есімі қала тарихымен тығыз байланысты. Ол осында оқып, еңбек жолын бастаған, кейін майданға аттанып, ерлікпен қаза тапқан.

Ескерткіш Рауф Кутуев жұмыс істеген зауыт ұжымының қаражатына орнатылған. Бұл — қала тұрғындарының батыр есіміне деген шынайы құрметінің белгісі.

Толығырақ оқу

1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі
2. ҚазАқпарат. Рауф Кутуев туралы материал
3. Tatarica. Кутуев Рауф Ибрагимович туралы энциклопедиялық анықтама
4. «Актюбинский вестник». Ұлы Отан соғысына қатысқан батырлар туралы материал